Programy Wspólnotowe to jeden z instrumentów wspólnej polityki państw członkowskich Unii Europejskiej. Ustanawiane są zwykle na okres 4-5 lat na wniosek Komisji Europejskiej. Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej podejmują wspólnie decyzje o powołaniu programu i określają jego budżet. Uruchomienie poszczególnych programów i czuwanie nad ich funkcjonowaniem należy do odpowiednich Dyrekcji Generalnych Komisji Europejskiej.

Warunkiem uczestnictwa danego kraju w programie wspólnotowym jest wniesienie określonej płatności do budżetu tego programu. Wysokość składki zależy przede wszystkim od wielkości PKB oraz liczby ludności kraju.

Programy Wspólnotowe są zwykle otwarte na mocy stosownych porozumień. Polska uczestniczy w programach ramowych, programach szczegółowych, projektach i innych akcjach podejmowanych przez Unię Europejską w następujących dziedzinach:

• badania naukowe i rozwój technologiczny,
• usługi informatyczne,
• ochrona środowiska,
• edukacja i sprawy młodzieży,
• polityka społeczna i ochrona zdrowia,
• ochrona konsumentów,
• małe i średnie przedsiębiorstwa,
• turystyka, kultura,
• sektor audiowizualny,
• przestrzeganie praw obywatelskich,
• ułatwienia w wymianie handlowej,
• energetyka,
• transport,
• zwalczanie narkomanii i handlu narkotykami.

Obecnie Polska uczestniczy m.in. w następujących programach:

Unia Europejska realizuje również politykę strukturalną poprzezinicjatywy wspólnotowe, uzupełniające działania funduszy w ramach celów 1, 2 i 3. Mają one za zadanie działać na rzecz rozwiązywania problemów występujących na obszarze całej Unii Europejskiej. Inicjatywy pracowane są na podstawie wytycznych ustalanych przez Komisję Europejską i stanowią uzupełnienie ramowych programów wsparcia. W okresie 2000 – 2006 Unia realizuje cztery inicjatywy wspólnotowe:

• EQUAL,
• ITERREG,
• LEADER+,
• URBAN II